Hoşgeldiniz Ziyaretçi. Lütfen giriş yapın veya kayıt olun.

Gönderen Konu: Su kaynakları,su ekonomisi,Dünyada ve Türkiye'de sular  (Okunma sayısı 7039 defa)

0 Üye ve 1 Ziyaretçi konuyu incelemekte.

ysrn

  • Ziyaretçi
İÇİNDEKİLER
GİRİŞ   1
1.DÜNYA SU KAYNAKLARI VE KULLANIMI   5
1.1.DÜNYA SU KAYNAKLARI   5
1.2. DÜNYA SU KULLANIMI   7
1.3. TATLI SU KULLANIMI   15
1.4. TARIMSAL SU KULLANIMI   16
1.5. ŞEHİR ŞEBEKESİ SUYU KULLANIMI   18
1.6. KIRSAL KESİM SU KULLANIMI   19
2. SU EKONOMİSİ   20
2.1 SU ARZI   22
2.1.1 SU ARZINI ETKİLEYEN FAKTÖRLER   23
2.2. SU TALEBİ   25
2.2.1. SU TALEBİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER    26
2.3. SU EKONOMİSİ   27
2.4. SU TALEBİNİN FİYAT ESNEKLİĞİ   31
2.5. TÜRKİYE’DE SU EKONOMİSİ   34
2.6. SU TASARRUFU   37
3. ORTADOĞU VE SU   38
3.1. ORTADOĞU’DA SU SORUNU   39
3.2. ORTADOĞU SU KAYNAKLAR   41
3.2.1. YERÜSTÜ SULARI   42
3.2.2. YER ALTI SULARI   44
3.2.3. DENİZ SUYUNUN ARITILMASI   45
4. TÜRKİYE’NİN SU KAYNAKLARI VE SU KULLANIMI    45
4.1. TÜRKİYE’NİN TOPRAK VE SU KAYNAKLARI   45
4.1.1. TÜRKİYE TOPRAK KAYNAKLARI   45
4.1.2. TÜRKİYE’NİN SU KAYNAKLARI   46
4.1.3. TÜRKİYE’DEKİ SU KAYNAKLARININ
KULLANIM DURUMU VE GELECEĞİ    48
4.2. TARIMDA SU KULLANIMI   50
4.3. HANEHALKI SU KULLANIMI   51
4.4. ENDÜSTRİ SU KULLANIMI   51
4.4.1. TÜRKİYE’DE MEŞRUBAT VE MEYVE SUYU
SANAYİ   52
4.5. TÜRKİYE’DE HİDRO-ELEKTRİK ENERJİSİ VE
KULLANIMI   52
5. TÜRKİYE’NİN ORTAK KULLANDIĞI SULAR (DİCLE, FIRAT)   53
5.1. DİCLE, FIRAT VE ASİ NEHİRLERİ   55

5.2. DİCLE-FIRAT: ULUSLARARASI SUYOLU MU,
SINIR ÖTESİ/AŞAN MI?   57
6. TÜRKİYE’NİN SU PROJELERİ   58
6.1. GÜNEYDOĞU ANADOLU PROJESİ (GAP)   59
6.2. MANAVGAT SUYU PROJESİ   61
6.3. ORTADOĞU BARIŞ SUYU PROJESİ   61
7. SONUÇLAR VE SU SORUNLARINA ÇÖZÜM ÖNERİLERİ   62
7.1. SONUÇLAR   62
7.2. ÖNERİLER   67
KAYNAKÇA   70
GİRİŞ
Su, insan, hayvan ve bitki yaşamının devamı için doğada olması en önemli maddelerden birisidir. İnsan vücudunun yaklaşık %70’i sudur ve bir insan yaşamak için günde yaklaşık olarak iki litre su içmelidir. Ayrıca, ekonomik yaşamın sürdürülmesinde, örneğin sanayi ve tarımsal faaliyetlerin bazı aşamalarının gerçekleştirilmesinde de su oldukça önemli bir işleve sahiptir. Bunlara karşın, dünyada özellikle kullanılabilir tatlı su kaynakları sanıldığından  daha sınırlıdır. Daha da önemlisi yerüstünde ve yeraltındaki mevcut su kaynaklarının dağılımı, coğrafi bölgeler, ülkeler ve ülke içi bölgeler arasında büyük eşitsizlikler göstermektedir. Çevre kirlenmesi, irrasyonel kullanım ve hızlı nüfus artışı da bu kaynakları her geçen gün azaltmaktadır.
   Eğer adil bir dağılım ve ulaşılabilirlik olsaydı, dünya üzerindeki toplam tatlı su miktarı insanlığın su ihtiyacını karşılayabilirdi. Oysa dağılımdaki eşitsizlikler, düzensizlikler ve ulaşılmazlıklar, dünyanın birçok bölgesinde su problemlerine yol açmaktadır. Bilinen bir su problemi M.Ö 4500 yıllarında, Mezopotamya’da Lagash ve Umma şehirleri arasında görülmüştür. O günden bugüne, ülkeler arasındaki su problemleri artarak çoğalmıştır. Hızla artan nüfus, şehirleşme ve sanayileşme su problemler gelecekte daha da ciddi boyutlara ulaşacaktır.
   Dünyadaki suyun yaklaşık %97.4’ü okyanuslarda ve denizlerde bulunmaktadır. Yüksek oranda tuz konsantrasyonu içermesi nedeniyle okyanus ve deniz sularından tarım endüstri ve içme-kullanma suyu olarak faydalanmak mümkün değildir. Bu tip tuzlu suların kullanılabildiği alanlar çok sınırlıdır. Belirtilen rakamlara göre tatlı su kaynakları dünya su kaynaklarının sadece %2.6’sının oluşturmaktadır. Bu miktarın da %99’undan fazlası kutuplarda buzullar halinde bulunduğundan ya da yer altında olduğundan kullanıma uygun tatlı su kaynakları çık sınırlıdır.
Bazı kaynaklara göre günümüzde 1.3 milyar insanın içme suyu, 1.7 milyar insanın da temizlik için kullanabileceği suyunun yeterli olmadığı belirtilmektedir. 21 nci yüzyıla gelindiğinde yaklaşık 40 ülkede hane halklarının ve tarımın kullanımı için gerekli miktarda suyun bulunamayacağı ifade edilmektedir.
Dünya genelinde enfeksiyona bağlı hastalıkların yaklaşık %80’nin su ile bağlantılı olduğu belirtilmektedir. Dünyadaki 5 yaşından küçük çocuk ölümlerinin %96’sı gelişmekte olan ülkelerde görülmekte ve bunların büyük çoğunluğu uygun olmayan su kullanımı nedeniyle olmaktadır. Her yıl, su ile ilgili 250 milyon hastalık vakasından 10 milyonu ölümle sonuçlanmakta ve dünya nüfusunun yaklaşık yarısı kirli suların neden olduğu enfeksiyonlardan etkilenmektedir.
Su, büyük bir hızla dünyanın en önemli ve stratejik kaynaklarından biri olmakta, tüm dünyada su kaynaklarının kontrolü ve yönetimi siyasi ve ekonomik rekabetin, uluslar arası anlaşmazlıkların başlıca nedenlerinden birisi haline gelmektedir.
2000’li yılların başında su, muhtemelen petrolün 1970’li yıllardaki statüsüne sahip olacak ve yine petrol gibi devletler tarafından gerekirse silah kullanılarak korunacak hayati bir ulusal çıkar olarak görülecektir. Nüfus artışı ve dünyanın su kaynaklarının eşitsiz dağılımı ile birlikte en kritik nehir havzaları üzerinde birbiriyle düşman olan devletlerin, egemenlik haklarının paylaşmaları suyu geçmişe oranla çok daha büyük ölçüde siyasi ve üzerinde paylaşım mücadelesi verilen bir doğal kaynak haline getirmiştir.
Dünyada 214 uluslar arası  nehir ve göl havzası vardır. Bunlardan 155’i iki, 36’sı üç ve 23’ü de daha fazla ülke tarafından ortak kullanılmaktadır. Dünyadaki yerüstü ve yer altı sularının ortak kullanılma zorunluluğu dolayısıyla, ülkeler arasında çok ciddi problemlerin yaşandığı bölgelerin başında Ortadoğu gelmektedir. Buradaki sular büyük tartışmalara neden olmaktadır. Ortadoğu bölgesindeki sorunlu sular, Nil, Şeria, Liddani, Dicle, Fırat ve İsrail işgalindeki bölgede iki yer altı suyudur. Türkiye de bazı akarsularını komşu ilkeleri ve ortak kullanılmak durumundadır. Örneğin Fırat’ı Suriye ve Irak’la, Dicle’yi Suriye ve Irak’la, Asi’yi Lübnan ve Suriye ile, Aras-Arpaçay’ı Ermenistan ve Nahçıvan’la, Çoruh’u Gürcistan’la ve Meriç’i  Bulgaristan ve Yunanistan’la ortaklaşa kullanmakla karşı karşıyadır.
Gelişen teknoloji, değişen yaşam şekli ve nüfus artışı suyun çok dikkatli kullanılmasını gerektirmektedir. Özellikle 2000’li yıllarda suyun öneminin daha da artması ve dünyanın bazı bölgelerinde ciddi su problemlerinin yaşanması beklenmektedir. Önümüzdeki yıllarda su sıkıntısı  çekebilecek bölgeler arasında Ortadoğu’nun büyük bir kısmı, Kuzey Çin, kuzey Afrika, Hindistan’ın bazı kısımları, Meksika ve ABD’nin batı kısımları gösterilmektedir. Giderek artan ciddi bir su sıkıntısı içinde bulunan Ortadoğu’nun durumu Türkiye’yi çok yakından ilgilendirmekte hatta zaman zaman güney komşuları ile olan ilişkilerini etkilemektedir.
Türkiye diğer Ortadoğu ülkelerine oranla daha fazla su kaynağına sahiptir. Ancak, bunlar mevsimsel değişiklik, düzensiz bir dağılım göstermekte ve yeterince verimli kullanılamamaktadır. Çalışmamızda da çok net bir şekilde gösterildiği gibi bazı iddiaların tersine Türkiye su kaynakları bakımından çok zengin bir ülke değildir. Ekonomik büyüme ve aşırı nüfus artışı da dikkate alınacak olursa, önümüzdeki yıllarda su sıkıntısı bile olabilecektir. Türkiye’de suyun büyük bir kısmı tarım alanında tüketilmesine rağmen su planlayıcılarını düşündüren ve önemli konulardan birisi hızla artan şehir nüfusunun ve gelişen sanayinin gereksinimi duyacağı suyun ne şekilde karşılanacağıdır. Özellikle Ankara, İstanbul ve İzmir gibi büyük şehirlerde ve turizmin gelişmesi sonucu Akdeniz ve Ege kıyılarında su ihtiyaca her geçen gün hızla artmaktadır. Zaman içerisinde problemin daha da şiddetlenmesi beklenmektedir.
Şu anda suyu bol gibi görünün ülkeler bile gelecekte karşılaşabilecekleri olası bir su problemini düşünmeye başlamışlar ve bu konuda çok ciddi çalışmalar içine girmişlerdir. Kendilerinde olmasa bile çevrelerindeki ülkelerin suya olacak aşırı ihtiyacının onları da etkiyeceği düşüncesindedirler.
Tüm bu gelişmelere bağlı olarak “su ekonomisi” de sıklıkla tartışılan bir  konu haline gelmiştir. Ayrıca, su ile ilgilenen bilim adamları suyun da ticareti yapılabilecek bir meta oldu konusunda görüş birliğine varmış görünmektedirler. Daha önceleri sıkıntısı hiç hissedilmeyen ve sınırsız bir kaynak gibi görünün su, şimdi bir mal olarak ekonomideki yerini almaktadır.
Gelişmeler göstermektedir ki; yeterli önlem alınmaması halinde su, özlerlikle Ortadoğu’da 200’li yıllarda en az petrol kadar değerli olacak, 1970’li yıllarındaki petrol krizine benzer olaylara yol açabilecek, ülkeler arasında savaşlara bile neden olabilecektir.
Yakın zamanlara kadar su, insanlığın kullanımına sunulmuş temel bir hak, doğal bir kaynak olarak kabul edilmekteydi. Ancak zaman içinde su sıkıntısının ortaya çıkması, suyu ticareti yapılabilecek bir kaynak haline getirmiştir. Gelişmekte olan ülkelerde, suya ekonomik bir mal olarak bakılmaya başlanması ve para ile değerlendirmeye geçilmesiyle birlikte, suyun boşa kullanımının azalacağı tahmin edilmektedir. Çünkü gelişmekte olan ülkelerde su talebinin fiyatı esnekliği yüksektir. Yani su fiyatının değişmesi  ile su kullanım miktarı da etkilenmekte ve değişmektedir. Ancak suyun fiyatlandırması yapılırken toplumun ekonomik ve sosyal durumu da dikkate alınmalıdır. Burada açıklığa kavuşturulması gereken diğer bir konu da suyun insanlar için temel bir hak mı yoksa ticari bir  mal mı olduğudur. Birçok ülke bunu tartışmaktadır. Bu çalışmada da bu konu işlenmeye çalışılmış ve suyun ekonomik bir mal olarak değerlendirilmesi gerekliliği vurgulanmıştır.
Bu çalışmanın ilk aşamasında dünya tatlı su kaynakları ve kullanımı ayrı ayrı ve çeşitli yönleri  ile incelenmiş, ileriye dönük olarak da su arzı ve talebine yönelik gelişmeler üzerinde durulmuştur. Bu değerlendirmelere bağlı olarak, gelecekte ortaya çıkabilecek su problemlerine karşı alınması gereken önemler belirtilmiştir.
Bir sonraki bölümde “su ekonomisi” konusu gündeme getirilmiş, su arz ve su talebi üzerinde durularak ve suya ticari bir mal gibi bakılması yönündeki gereklilik incelenmiştir.
Çalışmanın ilerleyen kısımlarında, halen büyük bir bölümünde su sıkıntısı  çekilen ve gerekli önlemler alınmadığında 2000’li yıllarda daha da ciddi su problemleri ile karşılaşacağı açı olan Ortadoğu’dan bahsedilmiştir. Ortadoğu su kaynakları ve kullanımında görülen problemler detaylı bir şekilde araştırılarak, sorunların çözümü için yapılması gerekenler belirtilmiştir.
Daha sonra, Türkiye’nin su kaynakları, su arzı ve su talebi konuları ayrıntılı olarak incelenmiştir. Türkiye’nin su potansiyeli konusunda rakamsal veriler açıklanarak mevcut durum ve gelecekteki durum hakkında yorumlar yapılmıştır. Türkiye, Suriye ve Irak arasında zaman zaman ciddi problemlere neden olan Fırat ve Dicle nehirlerinin teknik ve hukuki durumlu ortaya konarak, çözüm yolları üzerinde tarafların görüşleri irdelenmiştir. Bir sonraki bölümde Türkiye’nin su kaynaklarına bağlı projeleri konusunda (GAP, Manavgat Suyu Projesi, Barış Suyu Projesi) bilgiler verilmiştir.
Çalışmanın sonuç bölümünde, su konusundaki problemlere çözüm önerileri ve yapılması gerekenler üzerinde durulmuştur.
------------------------------------
Not:   * Tezin tamamını indirebilmek için üye olmanız gerekmektedir.
* Sizde Tez - Ödev gönderebilir Tezsitesi.com’u daha iyi yerlere taşıyabilirsiniz.
* Emeği geçen herkese teşekkürlerimi sunarım.
Kayıtlı

lasonic

  • Öğrenci
  • *
  • Çevrimdışı Çevrimdışı
  • Toplam İleti: 1
Ynt: Su kaynakları,su ekonomisi,Dünyada ve Türkiye'de sular
« Yanıtla #1 : 26 Ekim 2008, 06:01:20 »
Acaba bu tezin hangi tarihte yazıldığını öğrenme imkanı var mı?

Teşekkürler
Kayıtlı

Stratocoster

  • Öğrenci
  • *
  • Çevrimdışı Çevrimdışı
  • Toplam İleti: 1
Ynt: Su kaynakları,su ekonomisi,Dünyada ve Türkiye'de sular
« Yanıtla #2 : 10 Kasım 2008, 18:57:34 »
teşekkürler
Kayıtlı

hercai2323

  • Öğrenci
  • *
  • Çevrimdışı Çevrimdışı
  • Toplam İleti: 1
  • destek@tezsitesi.com
Ynt: Su kaynakları,su ekonomisi,Dünyada ve Türkiye'de sular
« Yanıtla #3 : 27 Aralık 2009, 01:27:05 »
nasıl indirebilir yardımcı olurmusunuz
Kayıtlı

elzerey

  • Öğrenci
  • *
  • Çevrimdışı Çevrimdışı
  • Toplam İleti: 1
  • destek@tezsitesi.com
Su kaynakları,su ekonomisi,Dünyada ve Türkiye'de sular
« Yanıtla #4 : 10 Haziran 2010, 09:25:35 »
kardeşim üye de olduk, yine metnin tamamı için üye ol diyor. insanları kandırmayın...
Kayıtlı

Borland

  • Borland
  • Yönetici
  • Profesor Doktor
  • *****
  • Çevrimiçi Çevrimiçi
  • Cinsiyet: Bay
  • Toplam İleti: 711
    • WWW
Ynt: Su kaynakları,su ekonomisi,Dünyada ve Türkiye'de sular
« Yanıtla #5 : 10 Haziran 2010, 16:40:01 »
Gold üye olmalısınız...
Kayıtlı
Gold Üye olmak için Tıklayın
Müşteri Hizmetlerinden Yardım Almak için Tıklayın

HighVolume

  • Süper Editör
  • Mezun Öğrenci
  • ***
  • Çevrimdışı Çevrimdışı
  • Cinsiyet: Bay
  • Toplam İleti: 47
    • WWW
Ynt: Su kaynakları,su ekonomisi,Dünyada ve Türkiye'de sular
« Yanıtla #6 : 07 Aralık 2010, 04:20:04 »

Forum Üye olmadan önce sitemizi tıkladığında sizin için tekrar yazıyorum

<Sitemizdeki Tezleri indirebilmek icin GOLD UYE olmalisiniz !!! >  görüldüğü gibi yazmaktadır...
« Son Düzenleme: 09 Aralık 2010, 02:17:24 Gönderen: Borland »
Kayıtlı
Gold Üye olmak için Tıklayın
Müşteri Hizmetlerinden Yardım Almak için Tıklayın